΄Γ Λυκ. Θέμα Τεχνητή Νοημοσύνη (Γαρεφαλάκη Έφη)

 

 Μερικές εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης

 

v  Τα μη επανδρωμένα ιπτάμενα οχήματα( πχ drones), τα ρομπότ, οι υπέρ-υπολογιστές, τα έξυπνα τηλέφωνα.

v  Το μελλοντικό ηλεκτρικό αυτοκίνητο χωρίς οδηγούς και με αλγόριθμο.

v  Οι, αλγόριθμοι επιτρέπουν τη διάγνωση, τη θεραπεία ασθενειών, την εξ αποστάσεως χειρουργική που είναι ακριβέστατη και ελάχιστα παρεμβατική στον ανθρώπινο οργανισμό .

v  Ρομποτικά μέλη σε ανθρώπους με σωματικές αναπηρίες, ώστε να μπορούν να αυτοεξυπηρετούνται.

v  Τρισδιάστατοι εκτυπωτές επιτρέπουν την κατασκευή ανθρώπινων οργάνων, όπλων, μεταλλικών αντικειμένων ακόμη και ανθρώπινου δέρματος.

v  Τηλεκπαίδευση και τηλεργασία .

v  Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη ζωή μας τόσο θετικές όσο και αρνητικές και το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο έχει συγκροτήσει επιτροπή για την παρακολούθηση και εξέταση των εξελίξεων στην επιστημονική έρευνα και την τεχνολογία. (Άρθρο από τη LIFO 5/4/2021).

 

Οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης

 

v  Η ψηφιακή βιομηχανία και οι εφαρμογές της κατέχουν ήδη σημαντική θέση στην οικονομία των χωρών της ευρωπαϊκής ένωσης με ψηφιακές υποδομές υψηλής ποιότητας και ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που προστατεύει την ιδιωτική ζωή και την ελευθερία του λόγου, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τη δυνατότητα να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον χώρο της οικονομίας δεδομένων και των εφαρμογών της.

v  Για τους πολίτες: Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποφέρει πολλά οφέλη, όπως καλύτερη υγειονομική περίθαλψη ασφαλέστερες και καθαρότερες μεταφορές εξατομικευμένες φθηνότερες υπηρεσίες και προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας. Μπορεί επίσης να διευκολύνει την πρόσβαση στην ενημέρωση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση όπως μας έδειξε και η πανδημία Covid 19, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ακόμα εισβάλλει στο να γίνεται ασφαλέστερος ο χώρος εργασίας μέσω της χρήσης ρομπότ για την εκτέλεση επικίνδυνων εργασιακών δραστηριοτήτων, αλλά και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

v  Για τις επιχειρήσεις: Επιτρέπει την ανάπτυξη μιας νέας γενιάς προϊόντων και υπηρεσιών Μεταξύ άλλων σε τομείς όπου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κατέχουν ήδη ισχυρή θέση πράσινη και κυκλική οικονομία κατασκευή μηχανημάτων, γεωργία, υγειονομική περίθαλψη, μόδα, τουρισμός. Μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη των πωλήσεων, στη συντήρηση μηχανών, στην εξοικονόμηση ενέργειας, στη βελτίωση της παραγωγής και της ποιότητας προϊόντων, αλλά και της εξυπηρέτησης πελατών.

v  Ενίσχυση της δημοκρατίας: Η πρόληψη της παραπληροφόρησης και των κυβερνοεπιθέσεων και η διασφάλιση της πρόσβασης σε ποιοτική ενημέρωση μπορούν να ενισχύσουν τη δημοκρατία μπορούν επίσης να εξασφαλίσουν διαφάνεια και το σεβασμό της διαφορετικότητας μέσω του περιορισμού των προκαταλήψεων κατά τις διαδικασίες προσλήψεων και τις χρήσεις της ανάλυσης δεδομένων

v  Κρατική και διεθνής ασφάλεια: Η επεξεργασία μεγάλων βάσεων δεδομένων, η εκτίμηση κινδύνων κατά τη μαζική μεταφορά κρατουμένων, η πρόβλεψη τρομοκρατικών επιθέσεων συνιστούν παραδείγματα της ολοένα και μεγαλύτερης χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στο πεδίο απονομής της ποινικής δικαιοσύνης και πρόληψης εγκλημάτων. Χρησιμοποιείται ήδη για την ανίχνευση και καταπολέμηση παράνομων και ανάρμοστων συμπεριφορών στο διαδίκτυο. Ακόμη, τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί στα πλαίσια στρατιωτικών στρατηγικών άμυνας και επιθέσεων, ως μέσο ηλεκτρονικού ψαρέματος και πειρατείας ή ως μέσο στόχευσης πληροφοριακών συστημάτων εν καιρώ κυβερνοπολέμου ενώ το βασικό πλεονέκτημα των αυτόνομων οπλικών συστημάτων αποτελεί μέσο για ένοπλες συγκρούσεις με περιορισμένο κίνδυνο σωματικής βλάβης.

 

Απειλές και προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης

 

v  Η υποχρησιμοποιηση μπορεί να προκύψει από την έλλειψη εμπιστοσύνης του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα στην τεχνητή νοημοσύνη της φτωχιές υποδομές, την έλλειψη πρωτοβουλιών, τις χαμηλές επενδύσεις ή τις κατακερματισμένες ψηφιακές αγορές δεδομένης της εξάρτησης της μηχανικής μάθησης της τεχνητής νοημοσύνης από τα δεδομένα. Από την άλλη μεριά η κατάχρηση μπορεί επίσης να αποδειχθεί προβληματική σε περίπτωση λανθασμένης ή άσκοπης εφαρμογής της τεχνητής νοημοσύνης, όπως για παράδειγμα για την επεξήγηση πολύπλοκων κοινωνικών ζητημάτων.

v  Η τεχνητή νοημοσύνη ως απειλή για τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα: Τα αποτελέσματα που παράγουν οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης εξαρτώνται από τον τρόπο σχεδιασμού τους και τα δεδομένα που χρησιμοποιούν. Τόσο ο σχεδιασμός όσο και οι βάσεις δεδομένων μπορούν να περιέχουν προγραμματισμένες ή μη προκαταλήψεις .Για παράδειγμα, σημαντικές πτυχές ενός ζητήματος ενδέχεται να μην έχουν ενσωματωθεί στον αλγόριθμο ή μπορεί να έχουν προγραμματιστεί με τρόπο που να αντανακλούν και να παράγουν συγκεκριμένες προκαταλήψεις. Επιπλέον, η χρήση αλγορίθμων για την επεξήγηση πολύπλοκων κοινωνικών πραγματικοτήτων μπορεί να δίνει τη λάθος εντύπωση ότι οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης παρέχουν τεκμηριωμένες και ακριβείς πληροφορίες. Ακόμη η κακή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να οδηγήσει στη λήψη μεροληπτικών αποφάσεων με βάση το φύλο και την εθνικότητα, την ηλικία κατά την πρόσληψη ή την απόλυση εργαζομένων, τη χορήγηση δανείων ή την άσκηση ποινικών διώξεων.

v  Σχετικά με τον ιδιωτικό βίο: Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να έχει σοβαρό αντίκτυπο στο δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής και της προστασίας των δεδομένων. Μπορεί, για παράδειγμα να χρησιμοποιηθεί από τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπου ή για τον εντοπισμό και την ανάλυση προφίλ ατόμων στο διαδίκτυο. Ακόμη, η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει τη συγκέντρωση μεμονωμένων πληροφοριών που έχει παράσχει ένας χρήστης και τον συνδυασμό τους με νέους τρόπους για την παραγωγή ενός άγνωστου για τον χρήστη αποτελέσματος.

v  Απόδοση ευθύνης σε περίπτωση δυσλειτουργίας των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης: Η. απόδοση ευθυνών σε τέτοια περίπτωση αποτελεί σημαντική πρόκληση. Ποιος φέρει την ευθύνη σε περίπτωση ατυχήματος με αυτοκίνητο χωρίς οδηγό; Ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου, ο κατασκευαστής ή ο προγραμματιστής του; Εάν ο παραγωγός ήταν απαλλαγμένος από κάθε ευθύνη δεν θα υπήρχε κίνητρο παροχής κάποιου προϊόντος ή υπηρεσίας κάτι που θα μπορούσε να βλάψει την εμπιστοσύνη του κόσμου στην τεχνολογία και από την άλλη η ύπαρξη πολύ αυστηρών κανονισμών θα μπορούσε να καταστείλει την καινοτομία στην τεχνολογία.

v  Εργασιακός τομέας: Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στο χώρο εργασίας αναμένεται να επιφέρει την εξαφάνιση ενός μεγάλου αριθμού επαγγελμάτων παρότι η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται επίσης να δημιουργήσει και να βελτιώσει υπάρχουσες θέσεις εργασίας. Η διασφάλιση σωστής εκπαίδευσης και κατάρτισης θα παίξει κρίσιμο ρόλο στην πρόληψη της μακράς ανεργίας και την ανάπτυξη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

 

Πώς θα αξιοποιηθεί ωφέλιμα η τεχνητή νοημοσύνη ;

 

v  Αναστοχασμός : Χρειάζεται συνειδητοποίηση ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά ένα εργαλείο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

v  Δημιουργία σαφούς νομοθετικού πλαισίου, ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματα του Πολίτη από την τεχνολογική αυθαιρεσία. Αναγκαία είναι η εκπόνηση ενός Διεθνούς κώδικα ηθικής δεοντολογίας από επιστημονικές επιτροπές

v  Οι ειδικοί επιστήμονες οφείλουν να σέβονται και την κοινωνική τους αποστολή να αφυπνίσουν το κοινό και να υπηρετούν το καλό της ανθρωπότητας

v  Απαραίτητη κρίνεται η θωράκιση με ανθρωπιστική παιδεία που συμβάλλει στην εμπέδωση αξιών, όπως ο σεβασμός, η ελευθερία, το δίκαιο, η συνεργασία, ο αλτρουισμός και άλλες.

v  Απαλλαγή τόσο από την τάση θεοποίησης της τεχνολογίας, αλλά παράλληλα να καταβληθεί προσπάθεια για ορθολογισμό και αποβολή της τεχνοφοβίας σε συνδυασμό με βούληση για τον εξανθρωπισμό της τεχνολογικής ανάπτυξης.

 

Λατινικά Γερούνδιο

  

Λατινικά
 Το Γερούνδιο (gerundium)



Πρόκειται για ρηματικό ουσιαστικό, ουδετέρου γένους (β΄ κλίσης), με ενεργητική σημασία. Έχει τέσσερις πτώσεις: γενική, δοτική, αιτιατική και αφαιρετική (στον ενικό αριθμό).

Σχηματίζεται από το θέμα του ενεστώτα με τις καταλήξεις: -ndi, – ndo, -ndum, – ndo (π.χ. amandi, amando, amandum, amando).

Γερούνδιο έχουν τα ρήματα ενεργητικής φωνής, τα αποθετικά και τα ημιαποθετικά.

Η  απρόθετη γενική του γερουνδίου χρησιμοποιείται συντακτικώς ως συμπλήρωμα ουσιαστικών, επιθέτων (αντικειμενική) και των καταχρηστικών  προθέσεων causa (ένεκα)  και gratia (χάριν), προκειμένου να δηλωθεί το τελικό αίτιο, αλλά και ως γενική κτητική. Ο εμπρόθετος τύπος  της γενικής του γερουνδίου δηλώνει το τελικό αίτιο ή τον σκοπό.

Η απρόθετη δοτική του γερουνδίου εκφράζει σκοπό, κυρίως με επίθετα που σημαίνουν «κατάλληλος, χρήσιμος, πρόσφορος», ή αναφορά με επίθετα που σημαίνουν «ικανός, κατάλληλος, επιτήδειος».

Η  αιτιατική του γερουνδίου συναντάται πάντα εμπρόθετη (με τις προθέσεις:

• ad: εμπρόθετος προσδιορισμός κατεύθυνσης ή σκοπού μεταφορικά
• in: εμπρόθετος προσδιορισμός κίνησης.

Η απρόθετη αφαιρετική του γερουνδίου δηλώνει τον τρόπο, ενώ η εμπρόθετη ( με τις προθέσεις de, ex, in, ab) δηλώνει αναφορά, αφετηρία, κατάσταση, χρόνο, εντοπισμό, προέλευσ

Το γερούνδιο: σχηματισμός και ρόλος.

-          To γερούνδιο συνέβαλλε επίσης στον σχηματισμό όλων των πλάγιων πτώσεων του απαρεμφάτου.

-          Σχηματίζεται ως εξής: στο θέμα του ρήματος προστίθεται το πρόσφυμα –nd- για τα ρήματα α’ και β’ συζυγίας και –end- για τα ρήματα γ’ και δ’ συζυγίας και ακολούθως οι καταλήξεις της δεύτερης κλίσης. Επομένως έχουμε:

	amo	deleo	lego	audio
Ονομαστική	amare	delere	legere	audire
Γενική	amandi	delendi	legendi	audiendi
Δοτική	amando	delendo	legendo	audiendo
Αιτιατική	amandum	delendum	legendum	audiendum
Αφαιρετική	amando	delendo	legendo	audiendo

-          Αντιστοιχεί τηρουμένων των αναλογιών στο έναρθρο απαρέμφατο της αρχαίας ελληνικής και λειτουργεί ταυτόχρονα ως ουσιαστικό και ως ρήμα. Πιο συγκεκριμένα:

a)      Στην γενική λειτουργεί ως συμπλήρωμα ουσιαστικών, αλλά και επιθέτων που εκφράζουν κυρίως την επιθυμία και την γνώση:

Π.χ. Tempus legendi ; Modus vivendi ; cupidus legendi ; peritus navigandi.

Υπάρχει επίσης και η εμπρόθετη χρήση του γερουνδίου σε γενική με την καταχρηστική πρόθεση causa. Εκφράζεται σε αυτή την περίπτωση η αιτία.

Π.χ. Legatum miserunt pugnandi causa.

b)      Στην δοτική (σπανίως) λειτουργεί ως συμπλήρωμα κάποιων ρημάτων (esse και παράγωγα), εκφράσεων (operam dare, tempus dare, diem dicere) και επιθέτων που δηλώνουν καταλληλότητα (aptus, idoneus, utilis):

Π.χ. Scribendo adfuerunt – ήταν παρόντες στην συγγραφή.

Da operam legendo – κάνε κόπο διαβάζοντας

Locus idoneus pugnando

c)      Στην αιτιατική, το γερούνδιο απαντά με την πρόθεση ad και εκφράζει συνήθως σκοπό ή και αναφορά.

Π.χ. Legit ad discendum.

Te hortor ad legendum.

Συναφής είναι η χρήση του γερουνδίου σε αιτιατική μαζί με την πρόθεση ad ως συμπληρώματος ρημάτων που σημαίνουν παρακινώ (hortari, impellere) και επιθέτων που εκφράζουν κλίση, καταλληλότητα (pronus):

Π.χ. Te hortor ad legendum.

Pronus ad discendum.

d)     Η αφαιρετική του γερουνδίου χρησιμοποιείται:

1)      χωρίς πρόθεση, ως επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου:

π.χ. Legendo doctus fies.

2)      Με τις προθέσεις in, de, ex, ab ως επιρρηματικός προσδιορισμός:

Π.χ. Ex legendo voluptatem capit.

Liber de vivendo.

Lex Iulia de maritandis ordinibus (κατόπιν γερουνδιακής έλξης – βλ. παρακάτω)

Το γερουνδιακό: σχηματισμός και χρήση:

-          Το γερουνδιακό είναι επίθετο που σχηματίζεται κατά παρόμοιο τρόπο με το γερούνδιο, δηλαδή με την προσθήκη της κατάληξης –(e)ndus, -(e)nda, -(e)ndum. Κλίνεται κατά τα δευτερόκλιτα τρικατάληκτα επίθετα.

-          Μολονότι σχηματίζεται κατά παρόμοιο τρόπο, έχει σημαντικές διαφορές από το γερούνδιο: το γερούνδιο είναι ενεργητική μορφή που συμπληρώνει τις πλάγιες πτώσεις του απαρεμφάτου, ενώ το γερουνδιακό είναι παθητική μορφή που εκφράζει την έννοια της υποχρέωσης (ή της δυνατότητας).

amandus, -a, -um = αυτός, -η, -ο που πρέπει να αγαπηθεί.

-          Μπορεί να λειτουργεί ως απλό επίθετο στο πλαίσιο μιας ονοματικής φράσης.

Π.χ. Potestatem habent occidendi homines.

Λειτουργεί όμως συνήθως ως κατηγορούμενο στο πλαίσιο μιας ρηματικής φράσης παθητικής διάθεσης, η οποία έχει ως πυρήνα το ρήμα esse και η οποία δηλώνει υποχρέωση (ή δυνατότητα). Το ποιητικό αίτιο που συμπληρώνει αυτή την ρηματική φράση δηλώνεται με δοτική (αντί με αφαιρετική ή εμπρόθετο προσδιορισμό). Έχουμε δύο περιπτώσεις σύνταξης σε αυτό το πλαίσιο:

a)      Προσωπική σύνταξη, σε περίπτωση που το ρήμα είναι μεταβατικό και συντάσσεται με αιτιατική:

Π.χ. Mihi colenda est virtus. Πρέπει να υπηρετηθεί η αρετή από εμένα – Πρέπει να υπηρετήσω την αρετή.

b)      Απρόσωπη σύνταξη, σε περίπτωση που το ρήμα είναι αμετάβατο ή δεν συντάσσεται με αιτιατική. Το γερουνδιακό τίθεται σε ουδέτερο γένος και ενικό αριθμό.

Π.χ. Pugnandum est (nobis). – Πρέπει να πολεμήσουμε.

Omnibus hominibus moriendum est – Όλοι οι άνθρωποι πρέπει να πεθάνουν.

Γερουνδιακή έλξη.

- Όταν το γερούνδιο έχει αντικείμενο, ιδίως στην αιτιατική, αντικαθιστούμε αυτό το σύνταγμα (γερούνδιο + αιτιατική) από ένα άλλο στο οποίο χρησιμοποιείται το γερουνδιακό. Η σύνταξη λοιπόν μετατρέπεται από ενεργητική σε παθητική και το γερούνδιο αντικαθίσταται από το γερουνδιακό. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται γερουνδιακή έλξη.

Αυτή η μετατροπή είναι υποχρεωτική, όταν το γερούνδιο είναι στην αιτιατική και στην δοτική, αλλά συνηθίζεται επίσης και στην γενική και στην αφαιρετική.

- Πρόκειται για μια διαδικασία που αποτελείται από δύο στάδια:

1)      Το γερούνδιο αντικαθίσταται από το γερουνδιακό. Το γένος και ο αριθμός αυτού του γερουνδιακού πρέπει να συμφωνούν με το γένος και τον αριθμό του αντικειμένου.

2)      Ακολούθως, η πτώση του αντικειμένου πρέπει να συμφωνεί με την πτώση του γερουνδίου. Αν δεν ταυτίζονται, τότε πρέπει να αλλάξει η πτώση του αντικειμένου, το οποίο παραμένει όμως στο ίδιο γένος και στον ίδιο αριθμό.

-          Με αυτόν τον τρόπο σχηματίζεται ουσιαστικά μια ονοματική φράση με ένα ουσιαστικό και ένα επίθετο που συμφωνούν σε γένος, αριθμό και πτώση.

-          Προσοχή! Μεταφράζουμε αυτή την ονοματική φράση με τον ίδιο τρόπο που θα την μεταφράζαμε αν η διαδικασία της γερουνδιακής έλξης δεν ελάμβανε χώρα. Επομένως, στις περιπτώσεις γερουνδιακής έλξης, το γερουνδιακό δεν εκφράζει την υποχρέωση και δεν μεταφράζεται ως παθητικό, αλλά ως ενεργητικό. Το ουσιαστικό της ονοματικής φράσης μεταφράζεται ως αντικείμενο του ενεργητικού αυτού ρήματος.

- Πώς καταλαβαίνουμε ότι ένα γερουνδιακό που βρίσκουμε σε ένα λατινικό κείμενο είναι αποτέλεσμα γερουνδιακής έλξης. Έχουμε τις παρακάτω ενδείξεις:

1) Έχουμε μια ονοματική φράση, της οποίας τα συστατικά στοιχεία (γερουνδιακό + ουσιαστικό) συμφωνούν σε γένος, αριθμό και πτώση.

2) Το ρήμα esse που συνοδεύει συνήθως το γερουνδιακό είναι απόν.

Π.χ. Scriptores nobis opera sua reliquerunt ad intuendas imitandasque multas imagines fortissimorum virorum.

Pugnaverunt pro tuenda re publica.

Amanda re publica, utiles fimus.

Lex Iulia de maritandis ordinibus.

- Σε μερικές περιπτώσεις (σπανίως), ενδέχεται να έχουμε ονοματική φράση και να απουσιάζει το ρήμα esse, αλλά το γερουνδιακό να μην προκύπτει από γερουνδιακή έλξη και να είναι απλώς ένα επίθετο που δηλώνει υποχρέωση:

Π.χ. Caesar venit ad moriendos homines – Ο Καίσαρας ήρθε στους ανθρώπους που πρέπει να πεθάνουν.

Contemnenda bona necessaria ad felicitatem huius vitae non sunt. – Τα αγαθά που πρέπει να περιφρονεί κανείς δεν είναι απαραίτητ

Γαρεφαλάκη Έφη 
Εκπαιδευτικός Φιλόλογος
Master στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση 
Φιλολογικά μαθήματα (Ηράκλειο - Γάζι - Αμμουδάρα) 
Τηλ. +30 694.956.3452